Warto przeczytać NASZE PUBLIKACJE

/Warto przeczytać NASZE PUBLIKACJE
Warto przeczytać NASZE PUBLIKACJE2019-06-12T11:54:19+02:00

Jak nauczyć dziecko umiejętności dostrzegania potrzeb innych?

Kiedy mały człowiek przychodzi na świat jest zupełnie bezbronny i całkowicie zależny od innych. Jego życie, a także jego rozwój, w bardzo dużym stopniu zależy od opieki i wsparcia, jakie otrzyma ze strony opiekunów.

Dziecko rodzi się w pakiecie ze swoimi potrzebami. Część z nich to potrzeby czysto fizyczne, jak utrzymywanie odpowiedniej temperatury ciała, pełny brzuszek, sucha pieluszka, spokojny sen. Jednak znaczna część potrzeb małego człowieka opiera się na jego potrzebach emocjonalnych i psychicznych. Wszystko, co robimy, czy to dorośli, czy dzieci, wynika         z potrzeb. Każde działanie jest próbą zaspokojenia wewnętrznych potrzeb danej jednostki. Powinniśmy uczyć dziecko, że dostrzeganie i szanowanie potrzeb jest ważne. Dzięki dbaniu  o siebie i dawaniu sobie empatii mamy umiejętność, ciekawość i gotowość, by dać naszą uwagę innym, popatrzeć na nich, jak na ludzi posiadających uczucia i potrzeby, a idąc dalej, by zobaczyć piękno, które mają w swoim wnętrzu. Zatem kluczowe jest, by w drugiej osobie zobaczyć jej wewnętrzne piękno, zobaczyć energię życiową stojącą za jej zachowaniami         i słowami.

Po co są potrzeby?  Są one elementem życia każdego człowieka, każdy je odczuwa, bez względu na płeć, wiek, rolę społeczną czy upodobania. Istotą jest by osoba, która otwiera się na potrzeby innych, nie zapomniała o kontakcie ze sobą i z tym, co się w niej dzieje. Dzięki temu ma większą szansę, by obdarować drugą osobę uwagą i troską, zamiast zalać ją radami, współczuciem, porównywaniem do sytuacji innych ludzi, pocieszaniem, gdyż takie zachowania nie budują siły ani kontaktu. W budowaniu kontaktu pomocna jest prawdziwa otwartość na drugiego. Nie zakładanie, że wiemy lepiej czy nawet stawianie diagnoz, lecz zamiast tego popatrzenie na drugiego człowieka z ciekawością i otwartym sercem.

 Dziecko ze swojej natury jest bezbronne i wrażliwe, więc realizacja jego potrzeb jest zależna od opiekunów. Aby rodzic potrafił nauczyć dziecko dostrzegania potrzeb innych sam winien konstruktywnie podchodzić do problemu i potrafić je rozwiązywać tym samym zapewniając dziecku bezpieczeństwo. Wystarczająco dobry rodzic powinien sam zadbać o własne potrzeby psychiczne i emocjonalne. Dawać dziecku jasne komunikaty: twoje potrzeby są dla mnie ważne i będę na nie odpowiadał, ale również potrafię rozwiązywać problemy i pokaże Ci jak to robić. Jestem mądry i potrafię zadbać o własne potrzeby i pokażę Ci jak ja to robię.

Czy chcemy, aby nasze dzieci w przyszłości charakteryzowało poniższe stwierdzenie: „ Ja jestem ważny, moje potrzeby są ważne, ale inni ludzie też są ważni”?

 

W trosce o dobre wychowanie dzieci z pewnością będziemy dążyć do tego, ale nie jest to zadanie łatwe. Czy można nauczyć dziecko empatii? Okazuje się, że tak, empatię można ćwiczyć.  Wszyscy wiemy, jak wielką wartość niesie ze sobą empatyczna komunikacja i jak bardzo dobroczynnie wpływa ona na rozwój inteligencji oraz budowanie autentycznych           i trwałych relacji z innymi ludźmi. Dostrzeganie potrzeb innych, wrażliwość na krzywdy, gotowość niesienia pomocy są umiejętnościami, które stają na przeciw zachowaniom samolubnym oraz egoistycznym. Zatem jakie działania możemy podjąć by rozwijać u dzieci empatię?

    Rozmawiaj z dzieckiem o uczuciach

Jak może się czuć kolega czy koleżanka odrzucony w zabawie? Aby wzmacniać u dzieci ich wrażliwość na odczucia i potrzeby innych, warto byśmy nieustanie rozmawiali o uczuciach na przykładzie różnorodnych historyjek obrazkowych. Ważne, aby dziecko uczyć opisu i oceny zaistniałych sytuacji np.: oceny zachowania bohaterów, szukania rozwiązań czy podejmowania odpowiednich decyzji.

Już trzylatki potrafią różnicować proste emocje. Najlepiej odczytują emocje te przyjemne – radość natomiast mają trudności z rozpoznaniem lęku, smutku czy złości. Maluchy nie potrafią słownie nazwać emocji.  Starsze dzieci potrafią już nie tylko nazwać emocje, ale dostrzec, kiedy komuś dzieje się krzywda. Podejmują działania oraz samodzielne próby niesienia pomocy.

    Oczekujmy od dzieci empatii

Często zdarza się, że umiejętność dostrzegania uczuć innych nie zawsze idzie w parze             z zachowaniami empatycznymi np. dziecko wie, że chorej mamie powinno pomóc                  w sprzątaniu, ale niekoniecznie ma na to ochotę. Zawsze, kiedy widzimy, że dziecko nie ma ochoty na pomaganie należy z nim rozmawiać i wyjaśniać, dlaczego warto pomagać. Jednak musimy się liczyć z tym, że dziecko odmówi wykonania czynności, gdyż zaspokojenie własnych potrzeb może być silniejsze niż chęć pomagania innej osobie. Kiedy dziecko zdobędzie się na pomoc, to zawsze chwalmy i podkreślajmy wartość takiego działania. Pamiętajmy, że to, co dziecko dostaje, zawsze oddaje.

    Zachęcajmy dzieci do niesienia pomocy

Każdy wie, że warto pomagać, a najlepsza jest pomoc wtedy, kiedy jest bezinteresowna. Każde działanie na rzecz potrzebującego owocuje naszym spełnieniem się, gdyż pomagając czujemy się dobrze. Niestety często zdarza się, że rodzice skutecznie zniechęcają dziecko zamiast wspierać naturalne inicjatywy pomagania. Dorośli żyją w przeświadczeniu, że zrobią to szybciej, dziecko nie podoła wykonaniu czynności gdyż jest za małe. Należy uświadomić rodzicom, że na początku każda czynność wykonywana przez dziecko będzie niedokładna, dlatego należy dyskretnie poprawić później. Zachęcajmy zarówno w domu jak                          i w przedszkolu włączając dziecko do wykonywania prostych czynności np.:

  • Wkładanie prania do pralki
  • Smarowanie kanapki plastikowym nożem
  • Nakrywanie do stołu
  • Wycieranie kurzy ściereczką
  • Pielęgnacja roślin

Dajmy dzieciom poczuć satysfakcję z bycia pomocnym. Uczmy pomagania sobie nawzajem, wspierajmy.

    Pomaganie poprzez dzielenie się i dawanie

Często mówi się w mediach o różnorodnych akcjach charytatywnych, której nadrzędnym celem jest niesienie pomocy potrzebującym. Pomagając innym, sprawiając im radość ty sam czujesz się spełniony. Masz świadomość, że zrobiłeś coś ważnego, istotnego dla drugiego człowieka. Czujesz, że twój czas i wysiłek nie został zmarnowany. Dostajesz nagrodę             w postaci uśmiechu czy zwykłego „dziękuję”, które w tym jednym, szczególnym przypadku znaczy więcej niż cokolwiek innego. Aby wzbudzić chęć pomocy oraz wrażliwość na potrzeby innych można w bardzo prosty sposób pokazać dziecku jak ono może pomagać. Wystarczy zrobić porządek w zabawkach i np. oddać je innemu dziecku.

    Dziecko uczy się obserwując

Jak dawać dobry przykład dziecku? Dzieci uczą się poprzez obserwowanie i naśladowanie. Jak zatem jesteśmy naiwni myśląc, że nauczymy nasze pociechy innych zachowań niż sami prezentujemy? Czy naprawdę wydaje nam się, że można to zrobić tylko rozmawiając?        Tak się nie da. Nasze dzieci są na to zbyt mądre!
Dziecko obserwując postawę rodziców wrażliwych na potrzeby innych i gotowych do niesienia pomocy naturalnie będzie ich naśladować czyniąc to samo. Rozmawiajmy                 z dzieckiem, dlaczego to robimy i jak czuje się osoba potrzebująca pomocy. Jak jej pomóc       i wspólnie działajcie? Niezwykle istotne jest, aby dzieci były świadkami jak dorośli pomagają sobie w codziennych sytuacjach, nawet w najdrobniejszych sprawach każdego dnia.

Opracowała: Monika Nowicka